Nowa JDG nie musi być VAT-owcem: w 2026 r. sprzedaż jest zwolniona z VAT, dopóki jej wartość netto nie przekroczy 240 000 zł, a przy starcie w trakcie roku — proporcjonalnej części tej kwoty. Wyjątek to branże wyłączone ze zwolnienia (m.in. usługi prawnicze, jubilerskie, sprzedaż wybranych towarów) — tam VAT obowiązuje od pierwszej sprzedaży. Poniżej: jak policzyć swój limit na przykładzie, co się do niego wlicza, co się dzieje po przekroczeniu i jak zwolnienie ma się do KSeF.
Artykuł ma charakter informacji ogólnej — nie jest poradą podatkową. Opisuje przepisy ustawy o VAT według stanu na październik 2026 r. Twoja sytuacja może się różnić; decyzję o statusie VAT podejmujesz samodzielnie.
Czy nowa firma musi być VAT-owcem w 2026 roku?
Nie, jeśli nie działa w branży wyłączonej ze zwolnienia i jej sprzedaż mieści się w limicie. Zwolnienie podmiotowe z art. 113 ustawy o VAT przysługuje z mocy prawa — nie trzeba o nie wnioskować.
Limit zwolnienia z VAT w 2026: 240 000 zł
Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT zwolniona jest sprzedaż podatnika z siedzibą w Polsce, u którego wartość sprzedaży (bez podatku) nie przekroczyła ani w poprzednim, ani w bieżącym roku kwoty 240 000 zł. Ten limit obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. — wcześniej wynosił 200 000 zł. Jeśli trafisz na poradnik z kwotą 200 tys. zł, opisuje on stan sprzed 2026 r.
Czy trzeba składać VAT-R, żeby korzystać ze zwolnienia?
Nie musisz. Art. 96 ust. 3 mówi, że podatnicy zwolnieni na podstawie art. 113 mogą złożyć zgłoszenie rejestracyjne VAT-R — to uprawnienie, a nie obowiązek. Jeśli je złożysz, urząd skarbowy zarejestruje Cię jako „podatnika VAT zwolnionego”.
Jedyny stały obowiązek: ewidencja sprzedaży za każdy dzień
Podatnik zwolniony podmiotowo prowadzi ewidencję sprzedaży za każdy dzień — najpóźniej przed pierwszą sprzedażą następnego dnia (art. 109 ust. 1). Przepisy nie narzucają jej wzoru. Jej cel jest praktyczny: na bieżąco widzisz, ile zostało Ci do limitu.
Status VAT nie zależy od formy opodatkowania dochodu. Na ryczałcie, skali czy liniowym możesz być zarówno zwolniony z VAT, jak i czynnym podatnikiem VAT — więcej o samym wyborze formy PIT w tekście ryczałt czy KPiR w 2026.
Limit 2026: 240 000 zł netto rocznie. Zwolnienie działa automatycznie, VAT-R jest dobrowolny, a sprzedaż zapisujesz codziennie w prostej ewidencji.
Jak policzyć limit, gdy firma rusza w trakcie roku?
Przy starcie w trakcie roku limit jest proporcjonalny do okresu działalności (art. 113 ust. 9). Portal biznes.gov.pl podaje wzór dniowy: 240 000 zł × liczba dni od rozpoczęcia działalności do końca roku ÷ 365.
Co mówi art. 113 ust. 9
Podatnik rozpoczynający działalność w trakcie roku korzysta ze zwolnienia, jeśli przewidywana wartość sprzedaży nie przekroczy — w proporcji do okresu prowadzenia działalności w tym roku — kwoty 240 000 zł. Sam przepis nie podaje wzoru, mówi tylko o „proporcji do okresu”.
Wzór z biznes.gov.pl
Rządowy portal biznes.gov.pl opisuje to tak: mnożysz liczbę dni od rozpoczęcia działalności do końca roku przez limit, a wynik dzielisz przez liczbę dni w roku. Dzień rozpoczęcia liczy się do okresu — w przykładzie z portalu start 2 maja 2026 r. to 244 dni i limit 160 438,36 zł.
Przykład: JDG założona 1 sierpnia i 1 października 2026
| Start działalności (2026) | Dni do końca roku | Limit zwolnienia w 2026 | | --- | --- | --- | | 2 maja (przykład biznes.gov.pl) | 244 | 160 438,36 zł | | 1 sierpnia | 153 | 100 602,74 zł | | 1 października | 92 | 60 493,15 zł |
Co to oznacza w praktyce? Firma, która rusza 1 sierpnia 2026 r., ma do końca roku limit 100 602,74 zł netto — średnio ok. 20 120 zł sprzedaży miesięcznie przez pięć miesięcy. Firma startująca 1 października ma już tylko 60 493,15 zł.
Przewidywana sprzedaż a faktyczna
Na starcie opierasz się na prognozie. Liczy się jednak to, co faktycznie sprzedasz: jeśli rzeczywista sprzedaż w danym roku przekroczy limit proporcjonalny, zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczono tę kwotę (art. 113 ust. 10). Dlatego przy dużym zleceniu w grudniu warto zawczasu sprawdzić, ile zostało do limitu.
Co wlicza się do limitu zwolnienia z VAT?
Do limitu liczysz wartość sprzedaży netto — zarówno do firm, jak i do osób prywatnych. Ustawa wyłącza z niego kilka kategorii, przede wszystkim sprzedaż zwolnioną przedmiotowo i sprzedaż środków trwałych.
Wlicza się
„Sprzedaż” w ustawie o VAT to odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług w kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (art. 2 pkt 22). Nie ma znaczenia, czy sprzedajesz firmie, czy konsumentowi, ani czy wystawiasz fakturę, czy nie. Liczysz kwoty bez VAT.
Nie wlicza się (art. 113 ust. 2)
- sprzedaży zwolnionej przedmiotowo na podstawie art. 43 ust. 1 — z wyjątkiem transakcji związanych z nieruchomościami, części usług finansowych (art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38–41) oraz usług ubezpieczeniowych, jeśli nie mają charakteru pomocniczego,
- sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji (np. sprzedaż firmowego auta ujętego w środkach trwałych),
- wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość i sprzedaży na odległość towarów importowanych, która nie podlega opodatkowaniu w Polsce.
Zwolnienie podmiotowe a przedmiotowe — to nie to samo
Zwolnienie podmiotowe (art. 113) zależy od wysokości sprzedaży. Zwolnienie przedmiotowe (art. 43 ust. 1) zależy od rodzaju działalności i działa niezależnie od obrotów — dotyczy m.in. wybranych usług medycznych, edukacyjnych czy finansowych. Jeśli wykonujesz wyłącznie takie czynności, limit 240 000 zł Cię nie ogranicza.
Kto nie może korzystać ze zwolnienia mimo małej sprzedaży?
Art. 113 ust. 13 wyłącza ze zwolnienia wybrane usługi i towary. Jeśli Twoja działalność się w nie wpisuje, jesteś VAT-owcem od pierwszej sprzedaży — nawet przy obrocie 1000 zł.
Wybrane usługi wyłączone ze zwolnienia
- usługi prawnicze,
- usługi w zakresie doradztwa (z wyjątkiem doradztwa rolniczego dotyczącego upraw, hodowli i planu modernizacji gospodarstwa),
- usługi jubilerskie,
- usługi ściągania długów, w tym factoringu.
Wybrane towary wyłączone ze zwolnienia
- towary z załącznika nr 12 do ustawy — m.in. wyroby i złom z metali szlachetnych, srebro i złoto,
- towary akcyzowe (z wyjątkami: energia elektryczna, wyroby tytoniowe, samochody osobowe ujęte w środkach trwałych),
- tereny budowlane, nowe środki transportu oraz budynki i budowle w przypadkach z art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b,
- części i akcesoria do samochodów i motocykli (hurt i detal),
- sprzedawane na odległość (np. przez sklep internetowy): kosmetyki i preparaty toaletowe, komputery i elektronika, urządzenia elektryczne, maszyny i urządzenia (PKWiU 20.42.1, 26, 27, 28).
Wyłączenia z art. 113 ust. 13 dotyczą rodzaju sprzedaży, a nie kodu PKD w CEIDG. Jeśli planujesz np. sklep internetowy z elektroniką albo usługi z zakresu doradztwa, VAT-R trzeba złożyć przed pierwszą sprzedażą (art. 96 ust. 1).
W takich przypadkach podatnik rozlicza VAT od początku działalności, nawet jeśli nie przekroczy 240 tys. zł limitu sprzedaży.
Co się dzieje po przekroczeniu limitu?
Zwolnienie traci moc od tej sprzedaży, którą przekroczysz limit — VAT naliczasz już od niej. Biznes.gov.pl wskazuje, że do VAT trzeba się zarejestrować przed sprzedażą, po której przekroczysz limit.
Utrata zwolnienia od konkretnej transakcji
Zwolnienie nie znika od początku roku ani od początku miesiąca, tylko „począwszy od czynności, którą przekroczono tę kwotę” (art. 113 ust. 5, a przy limicie proporcjonalnym — ust. 10). Ta sprzedaż i każda kolejna podlegają już VAT.
Kiedy złożyć VAT-R
Według biznes.gov.pl podatnik, który traci prawo do zwolnienia przez przekroczenie limitu, musi zarejestrować się jako podatnik VAT na formularzu VAT-R — przed sprzedażą, po której przekroczy limit. W praktyce oznacza to pilnowanie ewidencji sprzedaży i złożenie zgłoszenia zawczasu, gdy widać, że najbliższa faktura „przebije” próg.
Powrót do zwolnienia — najwcześniej po roku
Po utracie zwolnienia (albo dobrowolnej rezygnacji) możesz wrócić do niego nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym nastąpiła utrata zwolnienia lub rezygnacja (art. 113 ust. 11). Przykład: utrata zwolnienia w listopadzie 2026 r. → rok liczony od 31 grudnia 2026 r. → powrót najwcześniej od 2028 r.
Dobrowolna rejestracja do VAT — kiedy bywa rozważana?
Ze zwolnienia można zrezygnować w każdej chwili — także od pierwszej sprzedaży. To decyzja z konsekwencjami na co najmniej rok, dlatego warto ją poprzedzić wyliczeniami.
Jak zrezygnować ze zwolnienia
Rezygnację zgłaszasz na piśmie naczelnikowi urzędu skarbowego:
- przed początkiem miesiąca, od którego rezygnujesz ze zwolnienia,
- a jeśli dopiero zaczynasz działalność i chcesz być VAT-owcem od pierwszej sprzedaży — przed dniem tej sprzedaży.
W jakich sytuacjach przedsiębiorcy to rozważają
Dwa argumenty, które pojawiają się w tej rozmowie:
- duże zakupy na start — czynny podatnik VAT może odliczyć VAT naliczony od zakupów wykorzystywanych do sprzedaży opodatkowanej (art. 86 ust. 1); zwolniony księguje zakupy brutto,
- klienci firmowi — dla czynnego VAT-owca VAT z Twojej faktury jest zwykle neutralny, bo go odlicza. Dla klienta prywatnego 23% na fakturze to po prostu wyższa cena.
Liczy się więc struktura klientów i zakupów. Przykład takiego przeliczenia znajdziesz w case study JDG z dotacją z urzędu pracy — tam ten sam przedsiębiorca wychodzi na innych liczbach przy klientach prywatnych, a na innych przy firmowych.
Konsekwencje czynnego VAT
- plik JPK_V7 — przy rozliczeniu miesięcznym do 25. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni,
- ewidencje VAT sprzedaży i zakupów,
- faktury w KSeF od pierwszego dnia (o ile nie korzystasz z przejściowego progu 10 tys. zł — patrz niżej),
- powrót do zwolnienia najwcześniej po roku liczonym od końca roku rezygnacji (art. 113 ust. 11).
KSeF a podatnik zwolniony z VAT
Zwolnienie z VAT nie wyłącza KSeF. Jeśli jako zwolniony wystawiasz fakturę, co do zasady robisz to w KSeF — do końca 2026 r. z wyjątkiem dla sprzedaży fakturowanej do 10 000 zł brutto miesięcznie.
Faktura — tylko na żądanie nabywcy
Podatnik zwolniony podmiotowo nie musi wystawiać faktur do sprzedaży zwolnionej (art. 106b ust. 2). Musi jednak wystawić fakturę, jeśli nabywca tego zażąda (art. 106b ust. 3). Jeśli sprzedajesz firmom, licz się z tym, że o fakturę poproszą.
Gdy wystawiasz fakturę — obowiązuje KSeF
Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że co do zasady każdy podatnik — czynny i zwolniony — który ma obowiązek wystawienia faktury, wystawia ją w KSeF; dla JDG obowiązek działa od 1 kwietnia 2026 r. Według MF obowiązek otrzymywania faktur w KSeF istnieje od 1 lutego 2026 r. — to dotyczy także Twoich faktur zakupowych.
Do 31 grudnia 2026: próg 10 000 zł miesięcznie
Do 31 grudnia 2026 r. możesz wystawiać faktury poza KSeF (papierowe lub elektroniczne), jeśli łączna wartość sprzedaży brutto udokumentowana fakturami wystawionymi w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł (art. 145m ust. 1). Prawo to tracisz od faktury, którą przekroczysz ten próg (art. 145m ust. 2). Od 1 stycznia 2027 r. ten wyjątek przestaje obowiązywać.
Faktury dla konsumentów
Faktury dla osób prywatnych (konsumentów) są wyłączone z obowiązku KSeF — możesz je wystawić w KSeF dobrowolnie. Jak w ogóle zacząć z systemem, opisujemy w poradniku KSeF — jak zacząć krok po kroku, a o wyborze narzędzia — w tekście program do faktur po KSeF.
Zwolniony z VAT wystawia fakturę na żądanie klienta. Jeśli ją wystawia dla firmy — w KSeF, chyba że do końca 2026 r. mieści się w 10 000 zł brutto fakturowanej sprzedaży miesięcznie.
Najczęstsze pytania o zwolnienie z VAT w 2026
Najczęstsze pytania
Jaki jest limit zwolnienia z VAT w 2026 roku?
Czy nowa firma musi od razu rejestrować się do VAT?
Jak obliczyć limit zwolnienia z VAT przy założeniu firmy w trakcie roku?
Czy muszę składać VAT-R, żeby korzystać ze zwolnienia?
Co się stanie, gdy przekroczę limit 240 000 zł?
Czy podatnik zwolniony z VAT musi wystawiać faktury w KSeF?
Czy po rezygnacji ze zwolnienia mogę do niego wrócić?
Czy ryczałt oznacza zwolnienie z VAT?
Czy sprzedaż firmowego samochodu wlicza się do limitu?
Chcesz zobaczyć oba warianty na swoich liczbach?
Wojtas Podatki — biuro rachunkowe w Oświęcimiu. Przeliczymy Ci warianty — zwolnienie z VAT i czynny VAT — na Twoich klientach i zakupach. Decyzję podejmujesz Ty. Prowadzenie JDG bez VAT od 199 zł netto, z VAT — 349 zł netto, konfiguracja KSeF w cenie. Napisz na WhatsApp — odpowiadamy do 2 godzin. Cenę dla siebie sprawdzisz w konfiguratorze wyceny.